موارد ایمنی کارگاه های ساختمانی

اجرای پروژه های عمرانی مراحل مختلفی دارد که از جمله آنها می توان به موارد ایمنی کارگاه های ساختمانی اشاره داشت؛ درد تمام مراحل مختلف پروژه ها تمامی کارگران و افراد مشغول در پروژه با ماشین آلات، ابزار و مصالح گوناگون زیادی سر و کار دارند که البته این ویژگی ها امکان وقوع حوادث را برای نیروی انسانی افزایش می دهد. جدا از مباحث تکیملی تجهیزات لازمه کارگاه برای شروع به کار پروژه، مسئله مهمتری نیز وجود دارد که آن محافظت از کارگران و تمام نیروی های انسانی در قبال حوادث ناشی از کار می باشد. از این رو باید ابزار و ماشین آلات به طور مستمر، مورد بازرسی کامل قرار گرفته و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود، در بکارگیری ماشین ها نیز باید از افراد با تجربه استفاده شود. برای رسیدن به موارد ایمنی کارگاه های ساختمانی باید همه کارها با برنامه ریزی و رعایت اصول فنی انجام بشود و تدابیر لازم برای مقابله با خطرات ناشی از کار نیز در نظر گرفته شود. در تجهیز کارگاه باید تمامی عوامل، وسایل و نیروی های انسانی مورد نیاز برای حفاظت افراد، محل کارگاه، تجهیزات و ماشین آلات در مقابل عوامل اقلیمی، حریق، جانوران و غیره فراهم شده باشد. در این
راستا باید تسهیلات مورد نیاز برای سکونت، تهیه مواد غذایی، آب آشامیدنی سالم، وسایل بهداشتی و سایر سرویس های لازم فراهم شود.
برنامه ریزی کارگاهی باید طوری باشد که هنگام کار یا تخلیه مصالح، مزاحمتی برای همسایگان و سایرین ایجاد نشود. از انجام کارهای پر سر و صدا در شب خودداری شود و در صورتی که لازم است کاری در شب انجام شود، باید قبلاً اجازه شهرداری و مقامات مسئول کسب شود.

وسایل و تجهیزات کارگاهی

وسایل و تجهیزات کارگاهی شامل:

  • دستگاه ها و وسایل موتوری بالابر از قبیل انواع جرثقیل، پمپ های بتنی ثابت و متحرک، لیفتراک و آسانسور موقت
  • ماشین آلات خاکبرداری و گودبرداری مانند: بیل های مکانیکی، لودرها، بولدوزرها و سایر ماشین آلات دیگر
  • وسایل نقلیه ویژه حمل و نقل مصالح ساختمانی همچون: وانت ها، کامیون ها و تراک میکسرها و از این قبیل
  • وسایل و ماشین آلات الکتریکی و مکانیکی کارگاه که در عملیات مختلف ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرند از قبیل: دستگاه های نجاری، بتن سازی، جوشکاری، تهیه هوای فشرده، انواع پمپ ها، تهویه کننده ها، الکتروموتورها، مولدهای برق سیار، لرزاننده ها، دج برها، وسایل و ابزارهای دستی قابل حمل از قبیل مته، فرز، ساب و غیره.

لازم به ذکر است در صورت استقرار وسایل، تجهیزات و ماشین آلات کارگاهی در معابر عمومی، این وسایل نبایستی در فاصله کمتر از ۱۵ متر از تقاطع، قرار گیرد و همچنین نباید مانع از دیده شدن علایم راهنمایی و رانندگی شده و یا باعث محدودیتی در انجام وظایف سازمان آتش نشانی و سایر واحدهای خدماتی شود. وسایل، تجهیزات و ماشین آلات کارگاهی باید در موارد زیر توسط مسئولان مربوطه بازدید و کنترل گردیده و سپس مورد بهره برداری قرار گیرند؛

  • قبل از استفاده برای اولین بار
  • پس از هرگونه جابجایی یا تغییرات و تعمیرات اساسی
  • در فواصل زمانی معین و مناسب
  • طبق دستورالعمل سازنده دستگاه

نقشه های ساختی و تجهیزاتی

نقشه های ساختی و تجهیزاتی نقشه هایی می باشند که تمام اصلاحات انجام شده پایانی را بر روی خود مهر و موم می نمایند.

این دسته از نقشه ها که به نوعی آخرین نقشه های کشیده شده برای انجام پروژه و یا تجهیز مکان مورد نظر می باشد سبب بهره برداری کامل از منابع و همچنین کم کردن میزان خطا در فاز اجرایی پروژه یا همان عمل تجهیز کردن مکان مورد نظر ما، می شود.

نقشه های ساختی یا نقشه های چون ساخت، نقشه هایی می باشند که بر طبق آخرین اطلاعات موجود در زمینه های مربوطه، طراحی و کشیده می شوند.

از این دسته از نقشه های پر مصرف بیشتر جهت مدیریت پیش راه اندازی، عملیاتی، نگهداری و تعمیراتی استفاده می نمایند و چون به نوعی آخر ماجرای انجامی پروژه را به تصویر می کشند، کمک شایانی برای دریافت مجوزهای مربوطه از خودشان برجای می گذارند!

جالب است بدانید نقشه های چون ساخت شامل اصلاحاتی که در کارگاه بنابر مدارک صادر شده توسط بخش مهندسی نقشه‌برداری صورت گرفته نیز می باشد.

 

تجهیز کارگاه – Equipping the ingot workshop

یکی از مهمترین و موثرترین دلایل ایجاد پیشرفت در پروژه، داشتن یک کارگاه کامل و همچنین مسئله تجهیز کارگاه مورد نظر می باشد.
تجهیز کارگاه خود به خود بر روی عوامل زیادی از جمله: نیروهای کاری و بهره وری بهتر از منابع تاثیر گذار می شود که سبب سیر صعودی انجام پروژه می شود.
یک تجهیز خوب می‌تواند یک فرآیند خوب را هدایت سیستماتیک کند و یک تجهیز بد، آشفتگی روزمرگی و هدر دادن منابع موجود در کارگاه را ایجاد نماید.
نوع پروژه‌ ها چه از نظر مقادیر و حجیم بودن و چه از نظر منابع و نوع فعالیت‌ ها و حتی مناطق جغرافیایی متفاوت سبب این شده است که طرح های طبقه بندی شده و از پیش تعیین شده و دارای کد برای تجهیز نتوان ترسیم نمود.
بنابراین می‌توان گفت همانگونه که هر پروژه برای خود استثنا و منحصر به فرد است تجهیز آن هم همین خاصیت را دارا می‌باشد. علاوه بر این تجهیز کارگاه فرآیند مستمر در مراحل مختلف اجرای پروژه است و تا پایان پروژه کارگاه درگیر این مساله بود و مدام بایستی خود را بهینه و آپدیت نماید.
مراحل تجهیز کارگاه بصورت کلی عبارتند از:
  1. اطلاعات لازمه: که طراحی های فرضی برای تجیهز کارگاه می باشد
  2. طراحی و ایده پردازی: طراحی تجهیز کارگاه با توجه به بودجه زمانی و مالی
  3. تامین مصالح و منابع: جور کردن و هماهنگی ابزارآلات مورد نظر
  4. پیاده سازی و انجام فاز اجرایی: بنا به طرح های داده شده و برنامه ریزی های صورت گرفته شده، این مرحله شروع می شود.
  5. گردآوری: به اصطلاح به آن، جمع جور کردن کلیات مراحل می گویند. به منظور بهره مندی بیشتر در موقعیت قرار گرفته و همچنین استفاده های مطلوب دیگر در سایر پروژه ها

در پایان لازم به ذکر است که گفته شود؛ دوستان و همکارانی که تا به امروز فعالیت و کار در چنین کارگاه هایی را تجربه نموده اند به این موضوع آگاه هستند که تا کارگاه شایسته و درخوری برای انجام پروژه ها وجود نداشته باشد، آغاز انجام پروژه کار بسیار بسیار اشتباهی می باشد!

 

مدارک و اسناد قرارداد تجهیز کارگاه

– پیمانکار وظیف دارد با توجه به زمان تعیین شده برای تجهیز کارگاه، بعد از تحویل گارکاه طرح جانمایی تجهیز کارگاه را تهیه کند و بعد از تأیید مهندس مشاور، آن طرح را مبنای تجهیز کارگاه قرار دهد. تأمین آب وبرق و سوخت و مخابرات، به طور کلی تجهیز کامل کارگاه به نحوی که برای اجرای کار طبق مدارک و اسناد پیمان لازم است، به عهده پیمانکار می باشد. مگر آنکه در مدارک و اسناد قرارداد، به نحوه دیگری تعیین شده باشد.

-تأمین مصالح و تجهیزات، نیروی انسانی، ماشین آلات و ابزار از وظایف پیمانکار می باشد مگر به صورت دیگری در مدارک و اسناد قرارداد معین شده باشد.

تجهیزات و مصالح مورد نیاز اجرای عملیات که توسط پیمانکار تأمین شده و در کارگاه نگهداری می شود به شرح زیر است :

۱) اگر در اسناد و مدارک قرارداد منابع تهیه تجهیزات و مصالح مشخص شده باشد. از همان منابع باید تهیه شود،بروشور و نمونه فنی مصالح و تجهیزات قبل از سفارش باید از نظر مطابقت با مشخصات فنی و از لحاظ مرغوبیت، مورد تأیید مهندس مشاور قرار بگیرد.

۲) چنانچه در اسناد و مدارک قرارداد، منابع تهیه تجهیزات و مصالح تجهیز کارگاه معین شده باشد با این حال از مسئولیت و تعهدات پیمانکار در مقابل تهیه تجهیزات و مصالح مرغوب کم نمی کند. برای همین پیمانکار وظیفه دارد با مطالعه کافی نسبت بهکیفیت منابع تهیهتجهیزات و مصالح و امکانات محلی پیشنهاد و نظر خود را به مهندس مشاور ارائه دهد. و در صورتی از این منابع به تهیه مصالح و تجهیزات اقدام کند که منابع مورد تایید و موافقت مهندس مشاور و کارفرما قرار گیرد. کارفرما میتواتد در صورت لزوم منابع تهیه مصالح تجهیز کارگاه را تغییر دهد و پیمانکار ملزوم به رعایت آن می باشد. اگر برای تغییر محل بابت تغییر مسافت حمل مصالح و یا سایر عوامل تجهیز کارگاه اضافه یا کسر هزینه ای ایجاد شود تفاوت هزینه به اقتضای مورد به پیمانکار پرداخت ویا از او کسر می شود. همچنین پیمانکار موظف به رعایت مقررات مربوط به بهره برداری و استخراج شن و ماسه و سایر مصالح معدنی تجهیز کارگاه می باشد.

ضرورت تجهیز کارگاه در انجام پروژه

اگر تا به حال کار عمرانی و یا مسئولیت انجام پروژه و یا حتی حضور کم رنگ در فاز اجرایی یک پروژه را داشته باشید، به اهمیت ضرورت تجهیز کارگاه در انجام پروژه در به نتیجه رسیدن هر چه سریعتر آن اقرار می کنید. کارگاه در اصل مرکز پشتیبانی انجام پروژه است که باید متناسب با خواسته و نوع پروژه در حال اجرا از تجهیزات و امکانات مورد نظر، بهره مند باشد.

این مهم که خواسته و تاخواسته بر توانایی نیروهای کار و همچنین بهره مندی مستمر از منابع پروژه که در ایران خیلی هم وسیع نیستند، تاثیر بسزایی دارد که موارد زیر را در خود جای میدهد.

موارد تجهیز کارگاه در انجام پروژه عبارتند از:

  1. انتخاب مکان پشتیبانی نزدیک به فاز اجرایی
  2. محوطه سازی به منظور کاستی سردرگمی
  3. ورودی کارگاه به خاطر کنترل واحدهای ورودی و خروجی
  4. انبار کارگاه به منظور تسریع در انجام کارها
  5. راه دسترسی به جهت اتصال جاده به کارگاه
  6. راه سرویس به سبب رسیدن به محل احداثی پروژه
  7. راه ارتباطی به دلیل رسیدن منابع آبی و انرژی و سایر موارد به زمینه اجرایی پروژه
  8. راه انحرافی به جهت سرعت بخشیدن به حمل نقل های مربوطه

در پایان باید خاطر نشان کرد که هیچ وقت بدون در اختیار داشتن یک کارگاه مناسب و تجهیز شده، شروع به کلید زدن پروژه نکنید!

طراحی تجهیز کارگاه

اجرای تجهیز کارگاه بدون طراحی اولیه و از پیش تعیین شده باعث بروز مشکلات و ایراد در کارگاه می شود و قسمتی از تجهیزات و منابع کارگاه که در این بخش بطور مدام مشغول می باشد در صورت فشارهای کاری با گرفتن تصمیم عجولانه و بی دقتی باعث می شود که تجهیز کارگاه به روش اشتباه پیش رفته و کارایی بالای تجهیز عملا از بین برود، و حتی به پیشرفت فعالیت های اصلی پروژه آسیب زیادی وارد می کند. بنابراین به دقت و توجه بیشتر در طراحی تجهیز کارگاه تاکید می شود.

تجهیزات کارگاه های ساختمانی مورد نیاز عبارتند از :

۱-۲- طراحی پلان اصلی تجهیز کارگاه : محل قرار گرفتن تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز و ارتباط تجهیزات با یکدیگر و دسترسی ها در تجهیز کارگاه امر بسیار مهمی می باشد. فاکتور اصلی و تعیین کننده مسلط بودن به کارگاه، دسترسی به محل های تأمین آب و برق در فاصله های کم می باشد.

کارخانه و کارگاه های بزرگ که دارای ماشین آلات و نفرات نسبتا بیشتری می باشند، جداسازی :

۱- بخش مهندسی و مدیریت شامل دفتر فنی، کنترل پروژه و…. ۲- بخش اداری – مالی  ۳- انبار و ایمنی  ۴- کارگاه آهنگری- نجاری- پیش ساخته- ساخت بتن و…  ۵- واحد ماشین آلات و تعمیرگاه  ۶- خوابگاه های کارگری  ۷- سرویس بهداشتی  ۸- غذاخوری و رستوران، بسیار بهتر خواهد بود.

لازم به ذکر است هر یک از موارد بالا برای طراحی نیاز به توجهات خاصی برای خود می باشد. که به چند توصیه مهم آن اشاره می کنیم:

۱) تا جایی که امکان دارد بخش های فوق جدا از یکدیگر بوده و از ساختمان های پیش ساخته(کانکس) استفاده می شود که برچیدن و نصب آن آسان است.

۲) اتاق ایمنی و بهداشت و مسئول ایمنی در کنار انبار باشد

۳) به صورتی چیدمان شود که امکان دسترسی به سیستم گرمایش، تامین آب و برق و تأمین سوخت مرکزی برای ساختمان ها فراهم باشد.

۴) انبارها در جایی قرار گیرد که و بتوان امنیت آن ها را برای تردد آسان ماشین آلات سبک و سنگین فراهم آورد. همچنین انبار دارای دو بخش باز و بسته باشد و در فاصله دوری از مخزن های سوخت و خطرساز قرار گیرد. اندازه انبار بر حسب نوع مصالح مصرفی و نوع پروژه تعیین می شود.

۵) کارگاه های ساخت و تعمیرگاه ها در فاصله نزدیک به هم قرار داشته باشد و برای مسئول کارگاه و تعمیرگاه حتما اتاقی در نظر گرفته شود.

۶) خوابگاه های کارگری : خوابگاه ها و حمام و سرویس بهداشتی کارگران در فاصله ی مناسبی از کارگاه قرار گیرد. به خاطر احتمال کار شبانه مثل خم و برش میلگرد که سرو صدای زیادی دارد اختلالی در استراحت کارگران بوجود نیاورد.

۷) سرویس های بهداشتی و حمام ها : این بخش باید دو درب خروجی و ورودی داشته باشد. سرویس ها باید در مرکز کارگاه و نزدیک به خوابگاه کارگران باشد و به خاطر رعایت اصول بهداشتی سطح و کف و دیوار حتما باید از سرامیک و کاشی باشد. البته باید برای قسمت های مختلف کارگاه نیز سرویس بهداشتی در نظر گرفت،این مکان ها در سایت باید مطابق با طرح ها و نقشه های اجرایی و تأسیسات زیر بنایی کارگاه باشد تا به تخریب و بازسازی مجدد مجبور نگردد.

۸) غذاخوری رستوران : غذاخوری کارگران معمولا یکی از مکان هایی می باشد که برای کارگران در نظر گرفته می شود. باید به این موضوع توجه داشت که کارگران در سایت یا نقاط دیگر برای غذا خوردن با وضعیت نامناسب در غذاخوری حاضر می شوند

اطلاعات مورد نیاز جهت تجهیز کارگاه

۱- اطلاعات مورد نیاز :این قسمت تعیین کننده فرضیه های طراحی تجهیز کارگاه می باشد. و بنا به نوع پروژه دارای داده های مختلفی می باشد. و به چهار بخش قابل تعریف است :

الف ) موضوع پروژه : موضوع پروژه عملیات طراحی تجهیز را معین می کند. مثلا تجهیز پروژه صنعتی با تجهیز پروژه آپارتمان سازی فرق می کند.

ب ) منابع مورد نیاز پروژه : با توجه به موضوع پروژه برای اجرای این موضوع منابعی مورد نیاز است. از قبیل: نیروی انسانی، مصالح مصرفی، ماشین آلات و…

ج ) برنامه اجرائی پروژه : برنامه پروژه را معین می کند که در چه زمانی نیاز به چه منابعی می باشد و با توجه به این امر مهم امکان پیش بینی و طراحی فرایند مستمرتجهیز کارگاه فراهم می شود.

د ) منطقه جغرافیایی پروژه : در مناطق سردسیر و گرمسیر تجهیز کارگاه متفاوت است و باید مورد توجه قرار بگیرد.

 

 

 

تاثیر تجهیز کارگاه در پیشرفت پروژه

تجهیز کارگاه یکی از عوامل مؤثر و مهم در چگونگی اجرای پروژه و ارتقاء کار می باشد. تجهیز کارگاه به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر عملکردهای نیروی انسانی و اثر گذاری و بهره وری منابع مورد نیاز پروژه تاثیر بسیار چشم گیری دارد. یک تجهیز مناسب قادر است یک فرآیند را به خوبی کنترل و سازماندهی کند، و یک تجهیز بد باعث روز مرگی و آشفتگی و هدر رفتن منابع موجود در کارگاه می شود.

تمام کسانی که به هر نحوی در محیط کارگاه حاضر می شوند و یا به نوعی آشنا با فعالیت های کارگاهی هستند به این امر مهم آگاه هستند که نوع عملیات تجهیز کارگاه هم از نظر حجم و مقادیر و هم از نظر نوع فعالیت ها و منابع و حتی از نظر مناطق جغرافیایی مختلف مانع ترسیم طرح های دارای کد و از پیش تعیین شده و طبقه بندی شده در تجهیز کارگاه می شود.

در نتیجه میتوان گفت همانطور که هر پروژه برای خود خاص و منحصر به فرد است تجهیز آن پروژه نیز دارای همین ویژگی می باشد. تجهیز کارگاه نوعی عملیات پیوسته در مراحل مختلف اجرای پروژه است و کارگاه تا اتمام پروژه با این مسائل درگیر بوده و دائم باید بروز و بهینه شود.